Vaak bellen mensen me met een mengeling van aarzeling en nieuwsgierigheid. Ze hebben weleens iets gehoord over familieopstellingen, maar weten niet goed hoe het in z’n werk gaat en of het iets voor ze is. Wat gebeurt er precies in een familieopstelling? Hoe komt het dat het zo krachtig werkt? En hoe gaat het als je de opstelling één-op-één doet, in plaats van met een groep? In dit blog neem ik je stapsgewijs mee door de werking en het verloop van een individuele familieopstelling.
Wat is een individuele familieopstelling?
Een individuele familieopstelling is één-op-één sessie waarin je met behulp van poppetjes, vloerankers of andere materialen jouw innerlijke beeld van je familie neerzet. Zo kun je visueel maken hoe jouw plek in het systeem eruitziet en welke verstoringen daarin zijn ontstaan. Het bijzondere is, dat het beeld niet alleen inzicht geeft, maar ook ruimte schept. Zodra een verstoring gezien en erkend wordt, ontstaat er een voelbare verschuiving: een beweging naar meer rust en heling.
Wat is de kracht van een familieopstelling?
Een familieopstelling is een werkvorm uit het systemisch werk. Hierin worden families gezien als levende, samenhangende gehelen waarin alles met elkaar verbonden is.
De kracht van een familieopstelling ligt in het zichtbaar maken van onbewuste patronen en dynamieken binnen het familiesysteem. Op deze manier krijg je inzicht in de oorzaken van terugkerende problemen, emotionele blokkades of hardnekkige patronen in jouw leven.
Daarnaast werkt een familieopstelling heel diep, omdat het tegelijk de rationele, de emotionele, de lichamelijke én de transgenerationele laag aanspreekt.
Het verloop van een individuele familieopstelling
Telefonisch voorgesprek
Voorafgaand aan de opstelling hebben we een telefonisch voorgesprek. Dit is bedoeld als een eerste kennismaking en om te bepalen of een opstelling momenteel passend voor je is.
We verkennen we waar je last van hebt en wat je wilt onderzoeken. Je hoeft nog niet precies te kunnen verwoorden wat je vraag is. Soms voel je dat er iets speelt en kom je er niet verder mee. Dat is genoeg om mee te beginnen. Ik luister niet alleen naar wat je zegt, maar vooral naar naar wat er onder de woorden leeft.
Stap 1. Het verhelderen van je vraag
Voordat de opstelling start, vraag ik je om te vertellen over je vraagstuk.
Uitzoomen
Je hoeft niet je hele levensverhaal te vertellen, aangezien teveel persoonlijke interpretatie sturend werkt en afbreuk kan doen aan de diepte van de opstelling. We zoomen uit, van je persoonlijke perspectief naar het systemische perspectief. Mijn vragen zijn gericht op systemisch relevante informatie. Bijvoorbeeld: “is er iemand in je familie jong overleden?” “Heb je eerder een relatie gehad?” Door te vragen naar gebeurtenissen uit je familiegeschiedenis, luister ik naar aanwijzingen voor verstoringen. Je hoeft echter niet alles te weten van je familie, we werken met wat er is.
Een vraag voor je opstelling kan bijvoorbeeld zijn: “waarom lukt het mij niet om dichtbij iemand te komen?” Of: “ik voel me altijd verantwoordelijk voor anderen, hoe komt dat?”
Stap 2: opstellen met materialen
Afhankelijk van je vraag bepalen we welke personen of elementen je gaat opstellen.
Bijvoorbeeld:
- Jijzelf
- Je ouders, broers en zussen, je grootouders
- Je huidige partner of je ex-partner
- Vroeg overleden familieleden
- Miskramen, abortus, doodgeboren kinderen
- Thema’s als schuld, angst, een familiegeheim, ziekte.
In een individuele opstelling gebruiken we materialen om familieleden te vertegenwoordigen, in plaats van menselijke representanten.
Dat kunnen zijn:
- Poppetjes, symbolen, steentjes, schijfjes, pionnen of andere voorwerpen die op de tafel worden gezet.
- Verschillend gekleurde vloerankers op de grond worden gelegd.
Je plaatst de poppetjes of vloerankers volgens je gevoel. De fysieke posities zichtbaar maken is de kern van het werk, omdat dit meteen zicht- en voelbaar maakt hoe iedereen zich op een diepere laag verhoudt ten opzichte van elkaar.
Stap 3: kijken, voelen, ervaren
Kijken
Als de opstelling staat, is het eerste wat we doen: kijken. Het eerste beeld van de opstelling bevat veel systemische informatie. Ik vraag je wat je ziet of wat je aandacht trekt. Misschien kijkt je vader weg. Of zie je veel ruimte tussen jou en je moeder.
Voelen en ervaren
Afhankelijk van de vorm (poppetjes of vloerankers) kan ik je voorstellen om je in een poppetje te verplaatsen, om iets hardop uit te spreken of om op een vloeranker te gaan staan en die plek te ervaren. Misschien ervaar je druk op je borst, de neiging om weg te kijken, plotselinge boosheid, verdriet of onverwachte opluchting.
Stap 4: het systeem volgen
Door zonder oordeel te kijken, worden dynamieken en patronen verhelderd. Pas als de dynamieken erkend zijn, is verandering mogelijk.
Beweging
Wat gebeurt er als jij een stap richting je moeder zet? Of als je vader zich omdraait? En hoe is het, als de oma die je niet hebt gekend, nu haar plek krijgt in het geheel? Je merkt meteen welke bewegingen ontspannend werken en welke niet.
Systemische zinnen
Ook kan ik je vragen om bepaalde zinnen uit te spreken. Bijvoorbeeld: “Jij bent mijn moeder, ik ben jouw kind.” “Wat ik hier bij me draag, is niet van mij, maar van jou.” Systemische zinnen zijn eenvoudig. Maar gesproken vanaf de juiste plek, op het juiste moment, raken ze heel diep en kunnen ze iets in beweging brengen wat vastzat.
Zo ontvouwt zich op een natuurlijke manier een nieuwe ordening, waarin jij je eigen, juiste plek weer in kunt nemen.
Stap 5: een nieuwe ordening en heling
Een familieopstelling eindigt meestal wanneer het eindbeeld is bereikt, wat inhoudt dat de verstoringen zijn gezien, dat er een nieuwe ordening is ontstaan en dat jij inzichten hebt gekregen ten aanzien van je vraag. Het eindigt niet altijd met een happy end of een direct opgelost probleem. Dat is ook niet de intentie van een opstelling. De intentie is namelijk om het onzichtbare zichtbaar te maken en ruimte te creëren voor een beweging naar balans en heling.
Stap 6: afronden, innemen
Aan het einde van de opstelling zijn er wezenlijke inzichten en antwoorden vrijgekomen. Vaak zie ik iemand dan nog een tijdje in stilte kijken naar het laatste beeld, om het op die manier echt in te nemen. Na afloop van de opstelling maak je altijd een paar foto’s van het eindbeeld. Door later weer naar de foto’s te kijken, kun je de hieraan gekoppelde inzichten en gevoelens verder verinnerlijken.
Na de opstelling
Een beeld spreekt meer dan 1000 woorden
Wat zich in de opstelling heeft laten zien, valt niet te verklaren. Het is af te raden om een opstelling achteraf te analyseren of te verklaren. Want als je ervaring in woorden wilt vatten, dan vallen de beelden uit elkaar en verliezen ze hun kracht.
Integratie
Een individuele familieopstelling werkt door in de dagen, weken en zelfs maanden erna. Dit is een proces waarbij de inzichten en energetische verschuivingen integreren in je dagelijks leven. Misschien droom je of komen er herinneringen op. Of krijg je meer inzichten, voel je ruimte of berusting. Dit zijn signalen dat er iets in jou in beweging is gekomen. Geef het dus rustig de tijd en vertrouw op het proces. Opschrijven wat je opmerkt of wat er nu anders voelt, is helpend tijdens dit proces.
Na een aantal weken kun je bepalen of en wat er verder nodig is. Kun je verder? Of heb je misschien behoefte aan een vervolgsessie?
Een individuele familieopstelling kun je bij mij als volgt doen:
EEN INDIVIDUELE FAMILIEOPSTELLING MET POPPETJES
Deze vorm vindt plaats aan een tafel. Er worden poppetjes, steentjes of andere kleine voorwerpen gebruikt als representanten. Ik vraag je om poppetjes te kiezen en neer te zetten voor jezelf en (afhankelijk van je vraag) je ouders, broers, zussen, partner, kinderen of abstracte thema’s zoals een last of een ziekte.
De plek, afstand en kijkrichting van de poppetjes laten de verhoudingen en dynamieken binnen je familiesysteem zien. Wie staat waar? Waar sta jij? En is dat je eigen plek? Waar is sprake van een verstoring? Jij voelt meteen verschil wanneer een poppetje een andere kijkrichting krijgt of op een andere plek gezet wordt.
Deze vorm geeft snel overzicht en werkt diep door.
EEN INDIVIDUELE FAMILIEOPSTELLING MET VLOERANKERS
Deze vorm vindt plaats in de ruimte. A4-vellen of matjes op de grond dienen als representanten. Elk vloeranker wordt volgens je gevoel neergelegd en vertegenwoordigt een persoon of element bijvoorbeeld je moeder, een miskraam of thema’s als angst of schuld. Je kunt naar het geheel kijken en in je opnemen, langs de vloerankers lopen, erop gaan staan en de fysieke en emotionele reacties van die plek ervaren.
Deze vorm is heel ervaringsgericht en geeft de diepere oorzaken prijs via lichaamsgerichte inzichten.
EEN INDIVIDUELE FAMILIEOPSTELLING 'IN THE MIND'
Dit is een opstelling waarbij je voorstellingsvermogen en lichaamsgewaarwording worden aangesproken. Ik vraag je om je ogen te sluiten en in je gedachten bepaalde familieleden voor te stellen en een plek te geven en begeleid je stap voor stap door een systemisch proces, waarin jij ziet en ervaart wat dit met je doet. Hoe levendiger je iets of iemand kunt visualiseren, des te sterker de uitwerking is op jou.
Een visualisatie kan tijdens of na een opstelling worden toegepast en past ook goed in een online systemische coachsessie.
ERVAREN OPSTELLER
Ik heb me gespecialiseerd in individueel systemisch werk, waar familieopstellingen onderdeel van zijn. Voor mij is dit een vanzelfsprekende, intuïtieve manier van werken. In de 25 jaar dat ik dit werk doe, heb ik veel mensen gecoacht in het ontwikkelen van hun bewustzijn of opgeleid tot systemisch coach of familieopsteller. Mijn intentie is om je in contact te brengen met het verzachtende, helende en verbindende effect van familieopstellingen.
Een individuele familieopstelling: privacy en maatwerk
Een individuele familieopstelling richt zich specifiek op jouw vraag, jouw tempo en jouw belastbaarheid. Je kunt dus in alle privacy gevoelige vraagstukken onderzoeken.
Een individuele familieopstelling voor je eigen vraagstuk?
Wil je weten of een individuele familieopstelling iets voor jou is? Neem dan contact met me op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Samen verkennen we of een familieopstelling aansluit op jouw situatie en vraag.