Een familieopstelling maakt zichtbaar en voelbaar welke dynamieken en patronen er spelen in het familiesysteem en hoe deze doorwerken in jou. Door het systeem ruimtelijk en visueel op te stellen, ontstaat inzicht in wat eerder verborgen was. Het is een ervaringsgerichte manier van werken die veel meer vertelt dan woorden kunnen doen.
Wat is een familieopstelling?
Een familieopstelling is een ruimtelijke en visuele weergave van je familiesysteem. Er wordt gebruik gemaakt van poppetjes, vloerankers of mensen om familieleden te representeren.
Het bijzondere aan een opstelling is dat het beeld meteen voor je gaat ‘leven’ wanneer je de representanten hebt neergezet. De opstelling maakt zichtbaar wat er onder de oppervlakte speelt.
Daardoor zie je vrij snel waar de verhoudingen niet kloppen. Je ziet en voelt waar je niet op je eigen plek staat, waar je iets draagt voor een ander of waar je verstrikt bent geraakt in het systeem. De inzichten uit een familieopstelling geven vaak ruimte voor een nieuwe beweging bij persoonlijke vraagstukken of patronen die steeds terugkeren.
Wat is het systeem?
Je ouders, overgrootouders en de generaties die daarvoor kwamen, vormen samen het systeem waar jij onlosmakelijk mee verbonden bent. Dit is een geheel waar jij deel van uitmaakt. Het is de onzichtbare bedding waaruit jij bent voortgekomen. Alles wat ooit in het familiesysteem is gebeurd; liefde, verlies, gemis, schuld, onrecht, uitsluiting, hoop, leeft in jou voort. Daarom zijn in jouw familiesysteem vaak de antwoorden te vinden op de vraag wat jou in het dagelijks leven onbewust beïnvloedt en waardoor je niet lekker in je vel zit of vastloopt.
De systemische wetmatigheden
De grondlegger van familieopstellingen, de Duitse psychotherapeut Bert Hellinger (1925 – 2019), beschreef vier wetmatigheden die in elk systeem gelden:
- Binding: ieder familielid heeft hoort erbij.
- Ordening: de natuurlijke volgorde loopt van oud naar jong
- Balans: de uitwisseling in geven en ontvangen hoort in evenwicht te zijn.
- Erkenning van de realiteit: wat er is, moet gezien en erkend worden.
Wanneer één van deze wetmatigheden geschonden wordt, ontstaat er onbalans in het systeem. Dat kan bijvoorbeeld zijn wanneer iemand de eigen plek verlaat, wanneer een kind (onbewust) de rol van een ouder overneemt en vervolgens geven en ontvangen niet meer in balans zijn. Zo ontstaan er dynamieken en patronen die vaak generaties lang doorwerken. En deze komen in jouw leven tot uitdrukking door onbegrepen klachten of gevoelens en hardnekkige patronen.
Hoe het systeem doorwerkt in jouw gevoel en gedrag
Een aantal voorbeelden:
- Je voelt je altijd maar geroepen om de lieve vrede te bewaren. Je voelt haarfijn aan hoe de sfeer ergens is. Dit kan komen omdat je ouders een slechte relatie hadden. In plaats van met elkaar te praten, werd jij hun boodschapper of bemiddelaar. Als kind werd je op deze manier in de problemen van je ouders gezogen. Als gevolg daarvan sta je als volwassene altijd ‘aan’, omdat je (onbewust) nog denkt dat alles van jou afhangt. Ooit ben je gaan geloven: “als ik het niet doe, valt alles uit elkaar.”
- ‘Ik ben nou eenmaal een pleaser’, zeg jezelf. Zodra je gaat pleasen, geven mensen je de waardering waar je naar verlangt. Maar je vind het heel moeilijk om voor jezelf op te komen en blijft (te) lang hangen in ongezonde relaties of omstandigheden. Dit kan komen doordat je als kind geleerd hebt jezelf weg te cijferen, om aandacht en goedkeuring te krijgen. Je ging je bijvoorbeeld lief, flink, rustig, makkelijk, behulpzaam, braaf, … gedragen. Diep van binnen geloof je nog: “ik hoor erbij als ik doe wat anderen van me verwachten”.
- Je voelt je voor alles en iedereen verantwoordelijk. Of het nu in je relatie, werk of vriendschappen is, jij loopt jezelf voortdurend voorbij en lijkt regelrecht op een burn-out af te stevenen. Dat kan komen doordat je als kind onbewust voor je een van je ouders bent gaan zorgen, bijvoorbeeld wanneer hij/zij overbelast, ziek of emotioneel afwezig was. In je volwassen leven merk je dit aan een constant verantwoordelijkheidsgevoel voor het geluk van anderen. Je moet altijd sterk zijn en komt daardoor aan je eigen behoeften niet toe. Ooit ben je gaan denken: “als ik het niet doe, dan doet niemand het.
Wanneer kan een familieopstelling je helpen?
- Je hebt moeite met grenzen stellen of verbinding aangaan.
- Je voelt je altijd verantwoordelijk voor anderen.
- Je worstelt met terugkerende patronen in jezelf/je relaties/je werk.
- Je hebt regelmatig strijd met je partner, familie of collega’s.
- Je wilt graag een relatie, maar trekt telkens een ‘foute’ partner aan.
- Je hebt last van stress, burn-out of depressieve gevoelens.
- Hoe hard je ook je best doet, het gevoel van ‘niet goed genoeg zijn’ blijft knagen.
- Je voelt vaak onrust, boosheid of schuld en je kunt deze gevoelens niet plaatsen.
Kortom, opstellingen helpen vooral bij vraagstukken die je al langer bezighouden, waar je misschien al van alles aan hebt gedaan, maar waar je op de één of andere manier niet veel verder mee komt. De oorzaak ligt dan vaak in je familiesysteem.
Wat kan een familieopstelling je brengen?
Om jezelf te kunnen doorgronden, moet je jouw systemische plek leren kennen en inzicht verwerven in je patronen, gedragingen en emoties. Zelfbewustzijn is weten wie je nu bent -en weten wie je nog meer kunt worden.
In een familieopstelling ontdek je hoe jouw verleden en omgeving hebben bijgedragen aan wie jij nu bent. Dan herken je dynamieken die jou hebben doen vastlopen, maar ook die waar juist jouw levenskracht en mogelijkheden liggen -en die wachten om tot bloei te komen.
Wanneer je eenmaal hebt gezien en doorvoeld hoe jouw plek, jouw patronen en jouw geschiedenis samenhangen, dan kun je vaak niet meer terug naar het oude.
Welke vormen van opstellingen zijn er?
INDIVIDUELE OPSTELLING
In een individuele opstelling werk je 1-op-1 met een begeleider aan je vraag of thema. Om iets of iemand uit de familie te representeren wordt er gebruik gemaakt van poppetjes, vloerankers of andere materialen. Door zonder oordeel te kijken en systemische vragen te stellen, wordt duidelijk wat er speelt. Een individuele familieopstelling richt zich specifiek op jouw vraagstuk, jouw tempo en jouw belastbaarheid. Je kunt in alle privacy gevoelige vraagstukken onderzoeken.
GROEPSOPSTELLING
In een groepsopstelling worden deelnemers ingezet om familieleden te representeren. Je kunt deelnemen door zelf een vraag in te brengen voor een eigen opstelling. Ook kun je als representant gevraagd worden in de opstelling van iemand anders. Als representant vervul je een bijzondere rol, niet alleen voor de degene voor wie de opstelling wordt gedaan, maar het geeft je ook vaak inzichten in eigen thema’s of vraagstukken. Een groepsopstelling werkt door op alle aanwezigen.
Beide vormen van opstellingen zijn diepgaand en effectief. Het hangt dus van je persoonlijke voorkeur af of je kiest voor een groepsopstelling of voor een individuele opstelling.
INDIVIDUELE OPSTELLING
-
Met poppetjes of vloerankers
-
1-op-1 met begeleider
-
Volledig vertrouwelijk
-
Flexibel te plannen
-
Eén opstelling, voor jou persoonlijk.
-
Tijdsduur: per begeleider verschillend.
GROEPSOPSTELLING
-
Met andere deelnemers
-
Groepsbijeenkomst met begeleider
-
Gedeeld met groep
-
Vaste data
-
Meerdere opstellingen voor verschillende personen.
-
Dagdeel, een dag of meerdaagse workshop
ERVAREN OPSTELLER
Ik heb me gespecialiseerd in individueel systemisch werk, waar familieopstellingen onderdeel van zijn. Voor mij is dit een vanzelfsprekende, intuïtieve manier van werken. In de 25 jaar dat ik dit werk doe, heb ik veel mensen gecoacht in het ontwikkelen van hun bewustzijn of opgeleid tot systemisch coach of familieopsteller. Mijn intentie is om je in contact te brengen met het verzachtende, helende en verbindende effect van familieopstellingen.
Een familieopstelling voor je eigen vraagstuk?
Ik begeleid je graag in een individuele familieopstelling. Neem gerust contact met me op voor een vrijblijvende telefonische kennismaking. Samen verkennen we of een familieopstelling op dit moment bij jou past.